Kto pierwszy rzucił pomysł na książkę CZASOPRZESTRZENIE. Jak uczyć historii i przyrody?

Od 2019 roku prowadziłam cykl warsztatów dla rodziców edukujących domowo pt.: “Jak skutecznie nauczyć swoje dziecko uczyć się samodzielnie”. Nie planowałam spisywać treści, które poruszamy na tych warsztatach. To był spontaniczny pomysł jednej z uczestniczek warsztatów. Aga [autorka vloga na YT EduRodzinka], bo o niej mowa, tak potem opisała to na okładce książki:

“Brałam udział w warsztatach organizowanych przez Kasię. Bardzo odpowiadało mi, że treści które nam przekazywała miały praktyczne zastosowanie (…) Podczas jednych z zajęć całkiem spontanicznie zaproponowałam Kasi, żeby napisała książkę. Aby ta wiedza mogła trafić do szerszego grona”.

Na kolejnych warsztatach zaczęłam sondować ten pomysł. Został przyjęty nadspodziewanie dobrze. Oczekiwania były bardzo wysokie. Potrzebna była książka, którą można czytać wielokrotnie, wracać do potrzebnych w danej chwili fragmentów i notować własne myśli. Książka – poradnik, a może przewodnik, który ułatwi podróż przez kolejne lata edukacji dziecka. Zbiór narzędzi, które pomogą sprawić, że edukacja stanie się bardziej ekscytująca, radosna, skuteczna. Wsparcie w nierównym boju wprowadzania dziecka w nowe przedmioty, które pojawiają się w programie klasy 4: historii i przyrody. Ale koniecznie w taki sposób, aby treści były pożyteczne dla rodziców dzieci w różnym wieku. I tych młodszych, i tych starszych.

Czy taka właśnie jest ta książka? No, coś ty?! – jak odpowiedziałaby moja starsza córka.

Książka CZASOPRZESTRZENIE. Jak uczyć historii i przyrody to pomoc, której ostateczny kształt zależy od ciebie. Tak, jak końcowy efekt edukacji zależy od dziecka, które się uczy. Daję ci narzędzia, pokazuję, jak możesz je użyć, ale to ty wybierasz i decydujesz, które i kiedy zaproponujesz swojemu dziecku.

Dlaczego CZASOPRZESTRZENIE?

Niezbyt serio mogłabym odpowiedzieć:

Bo tak jest dowcipnie. Może w katalogu biblioteki narodowej ktoś zakwalifikuje mnie jako autorkę pracy z dziedziny fizyki nt. teorii względności (oni mają swoje czasoprzestrzenie i cieszą się większym poważaniem, niż edukatorzy
domowi ;-). Oczywiście wszystko się wyda, po przeczytaniu podtytułu: „Jak uczyć historii i przyrody”.

Historię oraz elementy wiedzy o społeczeństwie symbolizuje CZAS.
Przeszłość, pomiar czasu w historii, ery, epoki, daty, etc. Wszystkie te kluczowe pojęcia używane w nauce historii dotyczą czasu. Nie sposób skutecznie poznawać historię bez rozumienia tego zagadnienia. Nie sposób rozumieć pojęcia czasu w jego społecznym sensie, bez znajomości historii. A jednocześnie czas jest wielkością fizyczną i jako taka przynależy do świata przyrody.

PRZESTRZEŃ w pierwszej kolejności odnosi się do przyrody.
Przestrzeń, która nas otacza, której doświadczamy na co dzień. Przestrzeń jest bogata; pełna roślin, zwierząt, minerałów, cząstek, oddziałujących na siebie sił. W stałej, dynamicznej zmianie, ruchu. Biologia, chemia, fizyka i geografia to przedmioty, które próbują tę przestrzeń opisać. Dzięki którymi uczeń może poznać ją lepiej. Ale z drugiej strony, wydarzenia historyczne zawsze zachodzą w jakiejś przestrzeni, jakimś fizycznym miejscu.

Szkoła najpierw skupia (nauczanie zintegrowane w klasach 1-3), a potem rozdziela te dwie domeny (pozostała część edukacji). Jednak w realnym życiu oddzielona szkolnymi przedmiotami wiedza tworzy pewną całość.

CZASOPRZESTRZENIE. Świat jest jeden. Świat nie jest poszatkowany na szkolne przedmioty. Przyroda i historia przeplatają się. Do zrozumienia przebiegu bitwy potrzeba znajomości ukształtowania terenu i czytania mapy. Nie uda się budowa i obrona murów warowni bez znajomości cech wielu substancji i ich mieszanin. Dzieci żyją i doświadczają na co dzień czasu i przestrzeni. Pomóżmy im lepiej ją poznawać i rozumieć, poprzez mądre wspieranie ich w nauce.

Miłej lektury!

Ze wstępu do książki “Czasoprzestrzenie. Czyli jak uczyć historii i przyrody” Katarzyny Konieczny.

RECENZJA dr Ewy Kaliszuk do książki CZASOPRZESTRZENIE

Po napisaniu książki przyszedł czas na obiektywną recenzję . Zależało mi na opinii osoby, która z jednej strony rozumie, czym jest edukacja domowa (ale widzi ją z pozycji obiektywnego obserwatora, niż entuzjastycznego uczestnika), a drugiej – reprezentuje najwyższe kompetencje z zakresu treści, których książka dotyczy. Zwróciłam się do dr Ewy Kaliszuk, która w mojej opinii łączy w sobie obie wspomniane cechy. Po pierwsze jest dyrektorem szkoły podstawowej (prawdziwej, nie domowej), w której są też zapisane dzieci edukowane w domu. Ma w ten sposób okazję do poznania różnych dzieci i różnych rodziców z tego środowiska, ich doświadczeń, sukcesów i problemów. Po drugie jest przyrodnikiem, zarówno z z wykształcenia, jak i z pasji. Recenzja była dla mnie tak łaskawa, że pragnęłabym umieścić ją w całości na okładce mojej książki. Niestety technikalia zdecydowały, że znalazł się tam tylko fragment tego testu. Dlatego poniżej publikuję go w obszerniejszym fragmencie.

Przy okazji: Pani Ewo, bardzo dziękuję! Pani słowa były dla mnie dużym zachęceniem.

Czasoprzestrzenie. Czyli jak uczyć dzieci historii i przyrody 

Edukacja domowa staje się coraz bardziej popularną pozaszkolną formą edukacji dzieci. Czas pandemii 2020 w istotny sposób przyczynia się do wzrostu liczby chętnych korzystających z tej formy realizacji obowiązku szkolnego. “Czasoprzestrzenie. Czyli jak uczyć dzieci historii i przyrody” jest praktycznym przewodnikiem, który może ośmielić wahających się rodziców do podjęcia takiego wyzwania, a właściwie jak pisze sama autorka, do rozpoczęcia “bardzo ekscytującego życia na co dzień”. Czytając kolejne strony książki czuje się entuzjazm i przygodę wspólnego odkrywania świata, autorka bowiem od sześciu lat towarzyszy swoim dzieciom w ich edukacji. Fascynacja taką formą rozwoju oraz naturalna potrzeba dzielenia się wiedzą i doświadczeniem zaowocowały ciekawą propozycją poradnika jak, kiedy i po co w ogóle uczyć się rozumienia otaczającego nas świata, tu sprowadzonego do dwóch aspektów: szeroko pojętej przyrody oraz historii. Autorka zwraca uwagę na niezwykle istotną kwestię, że nauka przyrody i historii nie rozpoczyna się wraz z pojawieniem się tych przedmiotów w programie nauczania w czwartej klasie szkoły podstawowej. To następuje znacznie wcześniej i wynika z naturalnej ciekawości świata, z jaką dziecko się rodzi. Warto od samego początku stwarzać dobre otoczenie do rozwoju oraz trwałego uczenia się przy jednoczesnej pielęgnacji fascynacji światem – w niej bowiem tkwi źródło wewnętrznej motywacji do działania. 

Wśród wielu nowych książek poświęconych edukacji ta jest bardzo praktyczną pozycją skierowaną przede wszystkim do rodziców i edukatorów związanych ze środowiskiem edukacji domowej, ale nie tylko. Także nauczyciele przedszkoli oraz szkół podstawowych mogą znaleźć ciekawe i sprawdzone metody i narzędzia do pracy z dziećmi. Sięgając po Czasoprzestrzenie znajdziecie między innymi inspiracje, jak rozpocząć proste eksperymenty naukowe, co to jest lapbook i jak go tworzyć z dziećmi w każdym wieku, co powinna zawierać torba podróżnika, jak wykorzystać gry w edukacji, czy piosenka może pomóc nauczyć się skomplikowanej budowy komórki, jak tajemnicze “peg dollsy” mogą rozbudzić ciekawość historyczną, a także, jak zaplanować cały proces uczenia się oraz jak wykorzystywać wszystkie zmysły do tego, aby na trwale zapamiętać pojęcia, procesy i fakty.

Nie pozostaje nic innego, jak tylko powiedzieć: do dzieła! A trzymana w ręce książka niech stanie się osobistym przewodnikiem i notatnikiem w jednym.

dr Ewa Kaliszuk, przyrodnik, pedagog, dyrektor Niepublicznej Szkoły Podstawowej Fundacji Królowej św. Jadwigi w Przyłękowie, mama dwóch córek, które są dla niej źródłem inspiracji